Dieta bezglutenowa - celiakia, świadomy wybór, czy chwilowa moda?


Od jakiegoś czasu sklepowe półki uginają się od jedzenia oznaczonego jako bezglutenowe, w księgarniach coraz więcej książek jak radzić sobie bez pszenicy, a na blogach co drugi przepis w tytule oznaczony jest jako bezglutenowy, a wszystko to przy zaledwie 1% populacji ze stwierdzonymi przeciwciałami przeciwko glutenowi. Skąd takie zainteresowanie tematem? Wzrost zachorowalności na celiakię, świadomy wybór czy podążanie za modą? 

Co to jest celiakia?
Celiakia to choroba o podłożu immunologicznym (to znaczy, że organizm wytwarza przeciwciała, kiedy dostarczamy mu w pożywieniu gluten - frakcję białek obecną w nasionach pszenicy, żyta, jęczmienia oraz owsa, co wynika z jego zanieczyszczenia), występuje u osób z predyspozycją genetyczną (u tych, którzy posiadają antygeny HLA-DQ2 lub DQ8).  

1
Jakie są objawy celiaki?
U chorych osób spożywanie glutenu prowadzi do zaniku kosmków jelitowych, co objawia się zazwyczaj: przewlekłą biegunką, bólami brzucha, spadkiem masy ciała, nawracającymi aftami, objawami zespołu jelita drażliwego; W zależności od postaci klinicznej choroby, mogą pojawiać się również objawy pozajelitowe: zapalenie opryszczkowate skóry, niedokrwistość, opóźnione dojrzewanie płciowe, migreny, depresja, osłabienie mięśniowe.

Jak potwierdzić celiakię?
Diagnostykę poprzedza codzienne (przez więcej niż 6 tygodni) spożywanie więcej niż 1 posiłku zawierającego gluten.

Lekarz zleci wykonanie:
- badania serologicznego, czyli oznaczenia przeciwciał przeciwendomyzjalnych i przeciwko translutaminazie tkankowej w klasie IgA
- biopsję dwunastnicy, w trakcie badania endoskopowego pobierane są 4 wycinki z różnych miejsc dwunastnicy; celiakię potwierdza zanik kosmków jelitowych z towarzyszącym zwiększeniem liczby limfocytów śródnabłonkowych i przerost krypt

Jeśli oba wyniki są dodatnie, pacjent cierpi na celiakię.
W razie niezgodności wyników, wykonuje się genotypowanie antygenów HLA-DQ2 i DQ8 - ich nieobecność wyklucza rozpoznanie celiakii.

Tak wygląda pod mikroskopem wycinek jelita cienkiego osoby chorej na celiakię, czyli szybka powtórka z patomorfologii :) 2

Które produkty zawierają gluten?
Całą tabelkę znajdziecie tutaj.
W dużym skrócie, dieta bezglutenowa zakłada wyeliminowanie pieczywa, płatków, musli, makaronów, kasz, otrębów i mąk zawierających wyżej wymienione zboża. Gluten często znajduje się też w słodyczach, produktach z proszku, wędlinach a nawet w nabiale i napojach, dlatego osoby z celiakią powinny dokładnie czytać etykiety kupowanych produktów.

Co mogę jeść na diecie bezglutenowej?
Dozwolone są niskoprzetworzone produkty - warzywa, owoce, świeże mięso, ryby, oleje, orzechy, amarantus, proso, jajka. Żywność bezglutenowa wytworzona technologicznie dostępna w sklepach oznaczona jest przekreślonym kłosem lub napisem "gluten free".

3

Poczytałam trochę w Internecie i na podstawie komentarzy na różnych forach wypisałam wady i zalety diety bezglutenowej przedstawianie przez internautów. Na każdy z tych argumentów znajdzie się kontrargument, wymienione plusy i minusy to cytaty. Z przejrzanych przeze mnie stron wynika, iż najwięcej plusów wymieniają osoby, które z własnej woli rezygnują z glutenu, a najwięcej minusów osoby ze zdiagnozowaną celiakią.
Nie od dziś wiadomo, że najbardziej chcemy tego, czego nie możemy mieć ;)

Plusy
- brak wzdęć i innych objawów ze strony przewodu pokarmowego (jeśli takowe występują) 
- niektórzy po zmianie nawyków żywieniowych odnotowują spadek wagi (nie jest to związane z bezpośrednim wyeliminowaniem glutenu, ale fast foodów, słodyczy, pieczywa)
- nowa dieta wymusza poszerzenie kulinarnych horyzontów
- niektórzy odnotowują zwiększone uczucie sytości między posiłkami

Minusy
- przetworzone produkty bezglutenowe często są droższe, niż standardowe
- część z pacjentów skarży się, iż stracili przyjemność jedzenia i marzą o kromce normalnego chleba albo o wyjściu na pizzę ze znajomymi :D
- często obsługa restauracji nie jest poinformowana, które potrawy zawierają gluten, a które nie

Dieta bezglutenowa to kontrowersyjny temat, ponieważ ma zarówno zagorzałych zwolenników jak i przeciwników. 
Co mówią przeciwnicy? klik
Co mówią zwolennicy? klik

4

Gdzie znajdę przepisy na dania bezglutenowe?
Przepisy na dania bezglutenowe znajdziecie na przykład na niżej wymienionych stronach, generalnie jest ich w sieci tysiące i moim zdaniem na tej całej modzie na dietę bezglutenową najbardziej skorzystały osoby z celiakią, którym dostarczono mnóstwo inspiracji do urozmaicenia diety:

Czy jesz gluten?
Moim zdaniem każdy decyduje sam o swoim odżywianiu i jeśli ma ochotę jeść bezglutenowo to nie ma ku temu przeciwwskazań, ponieważ taka dieta u osób bez celiakii nie stanowi zagrożenia dla zdrowia [klik]. Ja jem gluten, aktualnie nie odnotowuję żadnych minusów takiej diety. Jeśli kiedyś zdecyduję się przetestować życie bez glutenu, to na pewno poinformuję Was o moich spostrzeżeniach.

A Wy co sądzicie na temat diety bezglutenowej? Stosujecie, wyśmiewacie, macie obojętne podejście? 
Czekam na Wasze opinie w komentarzach :)

Podziel się:

5 komentarze

  1. Uważam, że jeżeli nie mamy celiakii to nie powinniśmy rezygnować z przenicy.. Owszem chleba takiego nie jem, bo jem np. żytni, pumpernikiel, ale makaronu innego nie cierpię :) Wszystko jest dla ludzi!

    OdpowiedzUsuń
  2. Hmmm właśnie zauważyłam obecnie, że nastała straszna moda na bezglutenową dietę. Ludzie często płaca znacznie więcej za produkty, które są bezglutenowe. Jeżeli wynika to z potrzeb zdrowotnych to jak najbardziej na tak, ale często widzę jednak, że to po prostu taki trend. :-)

    OdpowiedzUsuń
  3. Dla mnie dieta bezglutenowa.. Hmm jakby to nazwać, to wypromowana przez media niby choroba która wyssać ma z nas ostatnie grosze - bo jak wiadomo, "gluten free" potrafi kosztować :)
    Sama podobno nie powinnam jeść glutenu, przy Hashimoto - obok produktów zawierających laktozę to największy wróg. Jednak co? Nie przejmuję się tym. I nabiał wszelki i zboża jem. Jak wyniki? Idealne :)
    Nie dajmy się zwariować. Życie mamy jedno. :)

    OdpowiedzUsuń
  4. Każda dieta ma swoje wady i zalety a szczególnie dieta bezglutenowa (fajnie pisala o tym Mikoś http://bonavita.pl/dieta-bezglutenowa-zalety-i-wady) W przypadku osób chorych na celiakię, rzeczej nie mam mowy o wyborze, dieta bezglutenowa jest elementem leczenia, ale dla osób chorych to już kewstia indywidualnego samopoczucia. Dlatego przed wprowadzeniem diety warto poznać wszystkie za i przeciw.

    OdpowiedzUsuń
  5. Mam Celiakię od 2 roku życia po ciężkiej walce z nią jako niewiadomą chorobą (wycieńczenie organizmu, wygłodzenie itp) i osobiście irytują mnie sytuacje, gdy ktoś przechodzi na dietę bezglutenową, bo to modne bądź gdyż usłyszał/ła, że na takiej diecie się dużo chudnie, dieta bezglutenowa jest w większości przypadków uboga w składniki mineralne i wartości odżywcze, wiem to po sobie bo sama od paru lat mam anemie i nie idzie tego wyleczyć do końca, wiec jeśli nie ma takiej konieczności nie należy jej stosować. Na wykładach Towarzystwa przyjaciół dzieci na diecie bezglutenowej było mówione, ze jesli ktoś będzie długo stosował restrykcyjnie diete bezglutenową bez takiej konieczności, istnieje możliwość że sam nabawi się celiakii. Brak obecności glutenu w organizmie może spowodować aktywacje genu odpowiedniego za celiakie, każdy człowiek ma ten gen nie u każdego się uaktywnia. Osobiście oddałabym wiele za możliwość jedzenia normalnie i nikomu nawet najgorszemu wrogowi nie życzę celiakii. To bardzo utrudnia życie :)

    OdpowiedzUsuń